AN DƯƠNG TỨ MẠC

       Lần đầu tiên trong lịch sử trấn Hải Dương, tập sách "Xứ Đông - Miền ca dao tục ngữ" với nội dung trong tập thuộc thời phong kiến (từ năm 1945 trở về trước), được xuất bản do Nhà xuất bản Văn học ấn hành quý II năm 2026. Sách dày 700 trang in khổ lớn, bìa cứng do họa sĩ Văn Sáng thiết kế, rất sang trọng và bề thế. Để bạn đọc hiểu biết thêm nội dung phong phú trong tập sách này, chúng tôi xin giới thiệu phần "tứ mạc" như sau:

AN DƯƠNG TỨ MẠC
(安陽四莫)

       Vào thời phong kiến, thì hai từ “tứ vật” (四勿), hay “tứ bất” (四不), hay “tứ mạc” (四莫) có nghĩa nôm na là “bốn điều nên tránh”. Hầu hết các huyện đều có “tứ vật”, hay “tứ bất”, hay “tứ mạc”, đặc biệt nhiều tổng cũng có “tứ vật", hay "tứ bất", hay "tứ mạc”, nhưng tìm được “bốn điều nên tránh” này cho miền đất nào đó cũng chẳng hề dễ dàng gì. Rất may khi nghiên cứu về mảnh đất và con người huyện An Dương cổ, chúng tôi đã tìm được “tứ mạc” sau:

1- Mạc bằng Điều Yêu hữu (莫朋條夭友), nên tránh kết bạn với thôn dân làng Điều Yêu huyện An Dương, vì phần lớn tính cách thôn dân nơi đây “hơi bị khôn quá”. Địa danh này, sau phát triển thành các thôn của huyện An Dương gồm: Điều Yêu Thượng (thời nay là Kiều Thượng, xã Quốc Tuấn); Điều Yêu Hạ (thời nay là Kiều Hạ, xã Quốc Tuấn); Điều Yêu Trung (thời nay là Kiều Trung, xã Hồng Thái); Điều Yêu Đông (thời nay là Kiều Đông, xã Hồng Thái). Từ tháng 07 năm 2025 các địa danh trên thuộc phường An Dương tp. Hải Phòng.

2- Mạc thú Miêu Nha thê (莫娶苗芽妻), nên tránh lấy vợ người làng Miêu Nha tổng Song Mai huyện Thủy Đường, từ cuối thế kỷ XIX tổng này được cắt về huyện An Dương, vì con gái thường trăng hoa, hay kiêu kỳ, hay nhà gái thách cưới cao. Miêu Nha sau này đổi thành Do Nha, thời nay thuộc xã Tân Tiến huyện An Dương, từ tháng 07 năm 2025 thuộc phường An Dương tp. Hải Phòng.

3- Mạc thương Xích Thổ khách (莫商赤土客), nên tránh giao thương với thương nhân làng Xích Thổ tổng Điều Yêu huyện An Dương, vì tính cách hay “khôn lỏi”. Địa danh này thời nay thuộc xã Hồng Thái huyện An Dương, từ tháng 07 năm 2025 địa danh trên thuộc phường An Hải tp. Hải Phòng.

4- Mạc đấu Văn Cú kê (莫鬬文句雞), nên tránh chọi gà với dân làng Văn Cú tổng Văn Cú huyện An Dương, vì làng này nổi tiếng phía bắc về gà chọi. Địa danh này thời nay thuộc xã An Đồng huyện An Dương, từ tháng 07 năm 2025 địa danh này thuộc phường An Hải tp. Hải Phòng.

.

NGỌC TÔ