TÌNH NGƯỜI VÀ TÌNH ÁI TRONG THƠ TRẦN NHƯƠNG

TÌNH NGƯỜI VÀ TÌNH ÁI TRONG THƠ TRẦN NHƯƠNG

Mỵ Duy Thọ

.

       Tôi quen biết và sinh hoạt nhóm “THƠ & BẠN” cùng Nhà thơ, họa sĩ Trần Nhương đã gần 4 năm nay rồi. Tôi kém anh 6 tuổi nhưng cứ cảm thấy anh như trẻ hơn mình. Anh là con người từng trải và đa tài. Từng là người lính, từng là nhà văn nhà thơ, nhà báo và là một họa sĩ nổi danh. Tôi đã được họa sĩ Trần Nhương vẽ cho cái chân dung ngồ ngộ. Tôi đã đi dự khai mạc triển lãm tranh của anh ở Tràng Tiền và thích thú với sự thả hồn của anh vào những bức họa phong cảnh mang ý tưởng sâu sắc và ảnh khỏa thân. Tôi đã đi cùng nhóm cùng anh thăm thú, giải trí, chơi bời nhiều lần nhiều nơi. Cứ tưởng đã hiểu anh nhiều, nhưng không phải. Hôm nay đọc tập thơ “GIÓ BỒN CHỒN GIÊNG HAI”, được nhà thơ Trần Nhương vừa tặng, tôi ngỡ ngàng trước bao nhiêu điều mới mẻ trong tâm hồn anh. Say sưa đọc hết 418 trang thơ, gấp lại trang cuối cùng, tôi cứ ngồi ngẫm nghĩ về nhà thơ Trần Nhương.

Anh từng 28 năm là người lính ngành giao thông vận tải, đi trong mưa bom bão đạn băng Trường Sơn tải lương thực đạn dược vào chiến trường Miền Nam khói lửa. Tôi đã đọc thơ về chiến tranh của các nhà thơ từng là người lính như Nguyễn Đức Mậu, Vương Trọng, Nguyễn Duy, Phạm Tiến Duật... và Trần Nhương. Mỗi người một vẻ suy tư khác nhau về chiến tranh, nhưng Trần Nhương là khác lạ. Không thấy những trận chiến ác liệt, không thấy cảnh đầu rơi máu chảy mà chỉ thấy sự hồn nhiên lãng mạn và tình người bao trùm lên tất cả các trang thơ.

Khi cùng uống chè rừng với đồng đội anh viết:
“Chè rừng pha nhạt cũng ngon/ Uống từ chập tối đêm còn thoảng hương/ Chè rừng mang vị Trường Sơn/ Đậm đà - cô gái mở đường trao tay”

Khi xe tải đạn đi qua cầu phao nghĩ về những cô gái nối cầu sau trận bom tàn phá anh viết:

“Chiếc cầu phao bềnh bồng qua sông/ Ván ghép lại đặt trên bè nứa/ Anh lái xe đi vào tuyến lửa/ Qua cầu phao nôn nao thương em...”

Anh có cái nhìn rất nên thơ khi đồng đội mình ngủ say:
“Đêm mưa mái ướt đầm đìa/ Bên trong lính ngủ úp thìa ngáy vang/ Bên ngoài mặc tiết đại hàn/ Trong nhà hơi ấm thành làn sương dăng”

Đặc biệt trong thơ Trần Nhương dù trong chiến tranh hay khi hòa bình về với quê hương, với những sinh hoạt đời thường, ở đâu cũng thấy anh nhìn ra bóng hình người con gái đáng yêu đáng thương đáng nhớ. Cái đa tình đa cảm trong tâm hồn anh chỉ thơ mới nói lên được một cách tinh tế chứ hội họa của anh nhiều lúc cảm thấy không mô tả nổi. Tứ thơ đến với anh rất hồn nhiên và có nhiều mảng khác lạ đáng suy ngẫm. Nhưng ở đây tôi chỉ chọn để phác họa lên một khuynh hướng nổi bật trong tâm hồn nhà thơ là sự lãng mạn trong tình ái. Trong cuộc sống hàng ngày với vợ con gia đình và với bạn bè anh luôn là người chững chạc, mực thước. Nhưng khi làm thơ anh thả hồn lãng tử của mình vào thi ca như dẫn ta vào chốn thần tiên của tình ái.

Thấy người con gái nhận được thư người yêu trong thời chiến anh viết:

“Thư anh về như cơn mưa kỳ lạ/ Em cười thầm/ Ve ngoài phố thôi kêu.”

Rất ít từ nhưng toát lên tiếng lòng người con gái khi nhận phong thư và cảnh vật xung quanh hòa theo.

Người đẹp bưng bát cơm thì nhà thơ thấy mùi cơm thơm, còn mình bưng bát cơm thì nhà thơ thấy nỗi nhớ:

“Em bưng bát cơm/ Thơm năm gian nhà/ Thơm ba gian bếp/ Anh bưng bát cơm/ Gặp nắng quê mình mật quyện/ Giống người con gái/ “...Duyên lặn vào trong”.

Một loạt câu thơ sau cho ta thấy nhà thơ nhìn gì, nhìn đâu cũng thấy hình ảnh người con gái đáng yêu và như gắn với mình bởi một điều gì đó có thể thật vu vơ:

“Ngày chợt đến nắng như cô gái lạ/ Thẹn thùng chi day dứt ở lưng đồi”

“Em về đâu trong buổi sáng xuân này/ Như không biết có người đang nhớ”

“Rồi bỗng nhiên em hiển hiện trên cầu/ Anh trấn tĩnh để mình không hóa đá”

“Một ánh mắt bất ngờ buổi sáng/ Sao làm ta ngơ ngẩn mấy ngày”

“Trời ơi sao em xinh thế/ Làm anh chết nửa đời người”

“Quán xưa cô ấy bao giờ lại/ Ghế cũ đăm chiêu vẫn một người”

Được trú mưa cùng một cô gái tự nhiên anh có nhiều cảm hứng để viết và để buồn vu vơ:
“Bóng mây là cái mưa chi/ Đến thì như vỡ mà đi như lành/ Trời kia ngằn ngặt vòm xanh/
Để em ướt áo, để anh não lòng!/ Giữa đường ngỡ thế là xong/ Bóng mây một thoáng sao không tạnh... buồn?”

“ Và nghiêng luôn cả anh rồi/ Hàng hiên cứ muốn cùng ngồi trú mưa/ Bỗng nhiên trời tạnh./ Buồn chưa/ Em đi./ Sao nỡ để thừa một anh???”

Nhìn một phụ nữ làm việc một mình hiu quạnh nhà thơ bỗng thấy thương thầm mà viết:

“Một mình em, một mình em/ Ban đêm với một ngọn đèn là hai”

Nhiều khi nhà thơ có tự sự rất nỗi lòng của người đàn ông đã từng sống trong rừng Trường Sơn, ngấm cái nghĩ, cái lời nói thật thà của người dân tộc thiểu số:

“Anh đi tìm người đẹp/ Theo ông mặt trời từ đông sang tây/ Theo bà mặt trăng từ hôm đến sáng/ Theo dòng suối từ đầy đến cạn/ Theo con hoẵng từ trẻ đến già/ Vẫn không gặp người anh thương/ Vẫn không gặp người anh nhớ”

“Kiếp này nếu em chưa tới/ Anh chờ luôn cả kiếp sau...”

“Ba Bể cho em tóc suối/ Dòng Gâm cho đôi mắt xanh/ Chắc em chẳng định chài anh/ Mà anh đã đầm thuốc lú”

Nhà thơ Trần Nhương có rất nhiều bài thơ tên đặt chỉ có một hai từ và suốt bài điệp khúc từ đó như: “Như là”, “Hình như”, “Vừa đủ”…Vừa triết lý vừa trào phúng. Ở đây chỉ xin nêu hai bài như vậy về tình ái, đó là “một” và “vẫn”:

“Một
Một cốc bia, một buổi chiều/ Một mình anh với một điều vẩn vơ/ Một trời mây trắng phơ phơ/ Một thương, một nhớ, một chờ, một mong/ Một người ở phía bên song/ Một bờ đang lở đò không cập bờ./ Một gì như thể tương tư/ Một mai người ấy hình như cũng buồn/ Một lời nói dại nói khôn/ Một mây một gió bồn chồn bấy nay.../ Một lòng chỉ một anh đây/ Một em ở một chân mây góc trời/ Một này sao chẳng thành đôi/ Một đời đau đáu một người.../ Một xa…”

“Vẫn
Mà em thì vẫn chưa già/ Mà anh thì vẫn đang là... đàn ông/ Vẫn thuyền vẫn bến vẫn song/ Vẫn khao khát gió mênh mông cuối trời/ Vẫn còn đang cữ ham chơi/ Vẫn còn đổ một trận cười hơ hơ/ Vẫn còn tí tách làm thơ/ Vẫn còn rê chuột enter tít mù/ Vẫn còn đây đó vi vu/ Vẫn còn muốn nhảy vào “tù” với em/ Vẫn còn nhớ nhớ quên quên/ Vẫn còn ngó ấy mà sen đâu rồi/ Vẫn còn chưa ngại xa xôi/ Vẫn còn có cánh những lời gió trăng/ Vẫn còn hờn giận bản năng/ Vẫn còn biết giữ khăng khăng tấm lòng/ Vẫn còn cả nhớ nhiều mong/ Vẫn còn tất cả mà không... có gì/ Sao em chẳng nói năng chi/ Hay là muốn... oẳn tù tỳ với anh?”

Khi nhớ về ngày xưa nhà thơ nhớ về một người bạn gái thời còn trẻ con trong bài “Rét non”, những kỷ niệm rất thơ và hồn nhiên:
“Rét như ngày xửa ngày xưa/ Đầu anh để chỏm, em chưa mặc quần/ Chúng mình tí tởn ngoài sân/ Môi em tím ngắt chẳng cầm cơn run/ Rủ nhau vào cuốn ổ rơm/ Ôm em anh thấy rét hơn ngoài trời…/ Bây giờ lại rét mê tơi/ Bỗng dưng lại nhớ một thời trẻ con/ Chỉ mong rét mãi còn non/ Để ôm cô bé lon ton cởi truồng…”

Có những khi muốn liều mạng nhưng lại sợ dư luận nên nhà thơ đành tâm sự:

“Giá như vẫn còn vụng dại/ Liều mình anh đón lên chơi/ Mắt đời dày như mắt lá/ Thôi đành nhung nhớ vậy thôi/ Bước giữa hoa thơm cỏ lạ/ Lòng riêng vẫn gửi một người...”

“Ước làm con mọt, con sâu/ Đục tim em để em đau em chừa”
“Thèm một đêm thức trắng/ Làm ngựa hoang bên thảm cỏ non tơ”

Hình như có lúc nhà thơ mơ tưởng ra sự gặp gỡ với những ý nghĩ thật đáng yêu:

“Xa em từ đó đến đây/ Anh như nước đá gặp ngày nắng to”

“Giận em từ sáng đến trưa/ Chiều chiều dịu nắng lại ưa miệng cười”

“Người quen chẳng nhận ra mình/ Tha hồ ta bất thình lình gặp nhau…”

Có lúc nhà thơ nhìn trộm người con gái tắm nhé, có thể là thật có thể là tưởng tượng ra mà thành thơ. Anh sống trên rừng Trường Sơn nhiều nên các hình tượng trong thơ anh phần đa là của miền rừng núi của người dân tộc:

“Em mười tám đôi mươi/ Da thịt thơm nếp Mường Then/ Ngực măng vầu nhú/ Cặp đùi thon như đùi con thú/ Giữa rừng chiều khăn áo vắt lên cây/ Nước suối mường ta như có nghìn tay/ Vuốt ve em thỏa thích/ Như đứa trẻ lên mười tinh nghịch/ Cứ vờn lên bầu ngực nõn nà/ Anh nhìn chết lặng/ Con ma tình rấm rứt chân tay/ Mắt anh trong ngàn lá cây/ Ngắm em như người háu đói/ Ước gì anh là con suối/ Nâng niu quả ngọc cây ngà...”

Đi đường thấy một người đàn bà đi bộ nhà thơ cũng thương muốn được đèo em một đoạn nhưng khó quá với sự ngần ngại của nàng. Nhưng rồi thành thơ:

“Xe anh đệm sau vẫn trống/ Tiện đường em có về cùng/ Mắt em nhìn đi chỗ khác/ Thế thì có khổ anh không?/ Thôi em đừng ngại đồng tiền/ Cho anh được một chút duyên đưa đường/ Ngồi lên em, nhớ ôm ngang lưng này/ Chiều tà gió cũng hây hây/ Bánh xe cuốn với chân mây cuối trời/ Ước gì đi chẳng tới nơi/ Để anh đèo mãi một người sau xe/ Sao em chẳng nói năng chi/ Hay là nghe hết thầm thì lòng anh…”

Bốn câu cuối là những tâm sự làm ta thấy yêu nhà thơ làm sao.

Nhà thơ đôi lúc như muốn vượt qua cả mọi luật lệ thông thường, vượt qua đỉnh núi, lội qua con suối để có tình yêu. Lời thơ không phải là sự dụ dỗ mà chân thật từ đáy lòng của một kẻ si tình:
“Yêu em em chẳng biết cho/ Em như ngọn gió vu vơ giữa đồng/ Biết rằng em đã có chồng/ Yêu em anh hóa dòng sông hai bờ”
“Thề rằng anh chẳng nói điêu/ Không tin em cứ thử liều rồi xem…”

“Chiều đang còn xanh quá/ Gió đang còn vô tư/ Có một người xuất giá/ Làm nổi cơn bão từ!”

“Thật lòng muốn ngỏ lời yêu/ Chỉ e người ấy chẳng liều như anh…”

Với vợ nhà thơ lại có một tình yêu thương cởi mở thông cảm và hòa nhập với mọi niềm vui của nàng. Nhà thơ nghĩ đến những hy sinh của nàng cho gia đình bấy nay.

“Nào là “chị đẹp long lanh”/ Nào là “đúng gái thị thành kiêu sa”/ Vợ tôi sướng khắp thịt da/ Lắc mông ngoáy đít điệu đà “Lăm tơi”/ Vợ tôi vui đến ngất trời/ Nàng đang kéo lại một thời thanh xuân/ Tôi không một tiếng cằn nhằn/ Thương nàng chịu đựng khó khăn những ngày”

Đặc biệt với bài thơ “Lỡ bến”, Khi ngồi trên xe Bus có một nàng ngủ trên xe tình cờ gục lên vai nhà thơ. Ta xem nhà thơ xử lý ra sao nhé:
“Người đàn bà ngủ trên xe bus/ Đầu ngả vào vai tôi/ Không biết đường Lê Văn Lương đang tắc/ Không biết hôm nay Covid bị 4 người/ Không biết các nhà thơ gây bão/ Không biết tôi là ai!/ Tôi đã qua bến xuống/ Và tôi cứ ngồi/ Im lặng.../ Nghe tiếng thở thì thầm/ Bến cuối/ Người ấy lẫn vào vòm xanh…”

Gặp người đẹp, vai mình được đỡ đầu tóc, ru giấc ngủ cho người đẹp là sướng lắm rồi. Không gì quan trọng nữa, không cần xuống bến của mình, để nàng ngủ yên giấc cho đến tận bến cuối cùng, nhìn nàng xuống xe đi lẫn vào hàng cây xanh là cảm thấy yên tâm. Chắc có bạn đọc bảo là nhà thơ có lòng “thương người”, có bạn lại cho là “dại gái” phải không? Tôi thì cho đó là một người đàn ông hiếm có và rất đáng yêu.

Với biết nhà thơ- họa sĩ Trần Nhương lãng mạn và quý trọng người đẹp như thế nào!

     Năm nay, nhà thơ - họa sĩ Trần Nhương đã 85 tuổi rồi, nhưng vẫn khỏe mạnh, vẫn bắt xe bus đi thăm hỏi bạn bè ốm đau, vẫn còn say sưa trong mọi lĩnh vực thơ văn hội họa. Và Trang web trannhuong.com của anh xếp hạng thứ 5 triệu trên tổng số hơn 2 tỷ trang web trên toàn cầu (Không tính FB). Lượng truy cập 30 triệu lượt. Một ông già 85, bỏ tiền lương hưu qua 20 năm chăm lo trang mạng cho bà con đọc miễn phí đó các bạn ạ. Một con người tài năng nhiệt huyết lãng mạn và giàu tình cảm được mọi người quý mến, nhất là phái đẹp vì luôn được nhà thơ dành cho những vần thơ tình đằm thắm mà trong sáng.

Tác giả Mỵ Duy Thọ và Trần Nhương