/Bỗng hôm nay trước cửa bóng trăng quỳ. Sấp mặt xuống uốn mình theo dáng liễu/ Thơ Hàn Mặc Tử

VIDEO

HỖ TRỢ

QUẢNG CÁO

LỊCH

LIÊN KẾT

Văn xuôi

THƯ GỬI VỀ BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH?

...sự sai lệch về thời gian của các vị thần ở các khu di tích, mà đại đa số đã được công nhận Bằng di tích cấp quốc gia do đích thân Bộ trưởng ký hoặc ghi vào lịch sử địa phương.

                    THƯ GỬI VỀ BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

.

       Khi tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Hoàng Thái hậu thời Lê sơ Dương Thị Bí tại xã Vinh Quang, huyện Vĩnh Bảo, chúng tôi có ghé qua miếu Nhân Giả, được biết thần tích hai vị thần này là Cương Nghị đại vương và Bảo An đại vương, được ghi trong Từ điển Bách khoa địa danh Hải Phòng xuất bản năm 1998. Đây là hai anh em sinh đôi, biết nói từ khi mới lọt lòng, đều không rõ tên húy, sinh cùng ngày 10/08, hóa ngày 10/10, văn võ toàn tài, được vua Lý sai đem quân đi đánh Chiêm Thành, có công được phong tước. Hai vị Cương Nghị và Bảo An còn được thờ ở đình Hà Phương (xã Thắng Thủy), đình An Ninh (xã Vĩnh An),...

          Thời gian sau có việc ở xã Thắng Thủy, huyện Vĩnh Bảo bên triền Hữu sông Luộc, chúng tôi có ghé thăm đền Bảo An thờ vị thần họ Nguyễn, hiệu Bảo An là con của vị huyện lệnh Tứ Kỳ về dạy học ở làng Hà Hương, từ đầu thế kỷ XIX tới nay đổi là Hà Phương. Mẹ của Bảo An mộng thấy rồng trắng từ trên trời hạ xuống, quấn quanh người bà ba vòng rồi biến mất, để lại hai sợi râu. Sau bà sinh hai con trai, mới lọt lòng đã biết nói. Hai anh em được ban quốc thích theo họ Hùng. Anh tên Nghị, mới 14 tuổi đã được vua Hùng ban chức Tham tán đại tướng quân, em tên là Bảo giữ chức Thái bảo nguyên súy đại tướng quân (Theo Từ điển Bách khoa địa danh Hải Phòng)

       Hay một minh chứng nữa là tấm bia đá thần phả với kích cỡ cao x rộng x dày (1.25 x 0.75 x 0.16) mét, được làm năm Tự Đức thứ 28 (1875) của đình Bến (thôn Hà Phương, xã Thắng Thủy) ghi lại hai anh em vị thần là Cương Nghị và Bảo An có thần tích từ thời Hùng Vương.

        Ngoài ra trong tay chúng tôi có bản trả lời của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế về thần tích của Nam Hải đại vương được thờ ở đình Nghĩa Lý (Hiệp Hòa), có liên quan tới hai thần Cương Nghị và Bảo An như sau:

     “Nam Hải đại vương họ Hùng, húy là An. Vua nước Thục không có con trai, chỉ sinh được một người con gái. Nghe tiếng Hùng An là người hiền tài bèn gả con gái và nhường ngôi cho Hùng An. (Hùng An lên ngôi) hiệu là An Dương vương. Mười năm sau, nghe tin Hùng Duệ vương tuổi cao không có con trai kế vị. An Dương vương bèn đem quân sang đánh. Hùng Duệ vương phải nhường ngôi cho An Dương Vương. Vương lấy đức giáo hóa dân chúng, được tiếng khen là bậc vua hiền. Sau đó giặc Man sang đánh, Vương nhiều lần xuất binh nhưng không thắng được.

       Một hôm, Vương chiêm bao thấy Lạc Long Quân sai hai tướng Cương Nghị và Bảo An đi đánh giặc. Khi tỉnh dậy Vương truyền hỏi, mới biết đó là thần hiệu của hai vị thần ở trang Hà Hương. Vương bèn dẫn quân đến, lập đàn làm lễ khấn cáo rồi cất quân đi đại chiến với quân Man. Giặc Man thua to phải bỏ chạy. Vương bèn cho các bậc phụ lão trang Hà Hương tu sửa đền thờ hai vị thần. Về sau, Triệu Vũ Vương (tức Triệu Đà) sang đánh, An Dương Vương thua chạy về trang Hà Hương, đóng quân ở ngoài cổng trang, gọi bảo dân trang rằng: “Nếu muôn một có xảy ra việc gì, hãy dựng cung lộ thiên để thờ ta”. Nói xong Vương chạy ra cửa biển gieo mình xuống nước. Dân trang theo lời dặn lập đền thờ phụng, rất linh thiêng hiển ứng. Năm Tự Đức thứ 10 (1857), triều đình sắc phong thần hiệu là Nam Hải tôn thần”. (Quốc sử quán triều Nguyễn, Đồng Khánh dư địa chí - tỉnh Hải Dương, Ngô Đức Thọ, Nguyễn Văn Nguyên, Philippe Papin... biên tập, 2003, tr.128).

        Qua nghiên cứu chúng tôi thấy hai vị thần là anh em sinh đôi Cương Nghị và Bảo An được thờ ở miếu Nhân Giả (xã Vinh Quang) cũng như ở đình Bến thôn Hà Phương (xã Thắng Thủy) hay tại đình An Ninh (xã Vĩnh An) và một số nơi khác nữa chỉ là một và được vua nhà Nguyễn phong sắc với mỹ tự Đoan Túc, tức dương thần. Song do sự bất cẩn của một số hương lý kỳ mục làng xã, cũng như những người làm sách đã chép nhầm dẫn đến hai vị thần này được thờ ở Nhân Giả thì là tướng quân họ Lý đời nhà Lý, còn ở các nơi khác thì là tướng quân gốc họ Nguyễn thời Hùng Vương?

       Ngoài ra ở Vĩnh Bảo cũng như ở nhiều nơi khác của tỉnh thành khác, cùng một thành hoàng mà tuổi đời lệch nhau hàng nghìn năm, chứ không phải hàng chục năm như: Theo sách “Bách thần lục” thì ở đền Cảm Ứng làng Tây Am (xã Cao Minh) thờ tướng quân Trần Quốc Thi, người có công trong trận chiến Bạch Đằng đánh quân Nguyên Mông vào thế kỷ XIII. Khi thắng trận trở về từng đóng quân ở xã Tây Am, rồi qua đời, được dân lập đền thờ.

       Còn theo bản khai thần tích của hương lý xã Tây Am năm 1938 thì Trần Quốc Thi sinh ngày 13/08 hóa ngày 11/11, văn võ toàn tài, đời vua Hùng Vương đem quân đánh Thục, từng trú quân tại Đoài Am (tức Tây Am), sau thắng trận được vua ban thực ấp ở Tây Am và dân lập đền thờ. Vị thần này được thờ bằng ngai. Trước năm 1938 còn giữ được một số sắc phong thuộc các đời: Tự Đức 7 (1854), 11 (1858, và 33 (1880), Đồng Khánh 2 (1887), Duy Tân 3 (1909), Khải Định 9 (1924).

        Hay ở làng Liễu Kinh, xã Việt Tiến cũng có trường hợp gần giống như trên. Theo Từ điển Bách khoa địa danh Hải Phòng thì tại đình và miếu Liễu Kinh thờ ba vị thần trong đó có vị Chính Tín được thờ ở miếu thôn 7 (thôn Ngà cũ), sinh ngày 10/09, hóa ngày 12/03. Theo thần tích thì thời Hùng Vương thì Chính Tín kết bạn với các ông Giám Tiền, Hương Lộc đem quân theo Phù Đổng Thiên Vương đánh giặc Ân. Khi thắng trận về triều được vua ban thưởng, nhưng Chính Tín không nhận, đi ngao du sơn thủy, đến xã Liễu Kinh thấy phong cảnh đẹp lập am ở ẩn, sau hóa ở đó.

        Còn theo Lịch sử huyện Vĩnh Bảo xuất bản năm 1998 và 2018 đều ghi tướng quân Nguyễn Chính, người làng Liễu Kinh (Việt Tiến) học hành giỏi giang, đỗ trong một kỳ ứng thi của nhà Trần và được bổ làm quan Chính tín triều chương chính sự, nên dân gian gọi là Chính. Khi quân Nguyên sang xâm lược nước ta lần thứ ba, ông xin được trực tiếp cầm quân đánh giặc, lập công đầu.

        Hay theo thần tích thần sắc của miếu Cựu Điện (xã Nhân Hòa) thì vào thời vua Càn Đức (Lý Nhân Tông) có vợ chồng ông Kim Yến lấy nhau đã lâu nhưng chưa có con, rồi đi cầu trời khấn Phật ở nhiều nơi, cuối đời mới sinh được mụn con trai và đặt tên là An. Kim An sau này trở thành tướng quân nhà Lý cùng với Lý Thường Kiệt đánh giặc Tống… Trên thực tế thì tướng quân Lý Thường Kiệt sinh năm 1019, còn vua Càn Đức sinh năm 1066, làm hoàng đế Đại Việt từ năm 1072 đến năm 1127 và còn nhiều thời gian khác chưa hợp lý nữa.

       Hay một trường hợp khác nữa là tại đình Nội Tạ thờ hai vị thành hoàng trong đó có một vị là công chúa Ngọc Ngân, đây là một nhân vật dã sử ở thời Hùng Vương (theo thần tích năm 1938, khi thấy vua Khải Định gia tặng mỹ tự là Trinh Uyển tôn thần, thì những người hiểu biết đã biết ngay là âm thần, nhưng trong cuốn Từ điển Bách khoa Địa danh Hải Phòng xuất bản năm 1998 lại ghi là công chúa Ngọc Hân (vợ thứ Quang Trung) là một nhân vật có thực trong lịch sử. Nếu một người có kiến thức sơ đẳng về lịch sử thì cũng biết rằng triều đình nhà Nguyễn và Tây Sơn là đối nghịch, không bao giờ vua nhà Nguyễn lại phong thần cho các vua nhà Tây Sơn, chứ đừng nói là vợ thứ của Quang Trung. Còn một điều nữa là hai nhân vật này lệch nhau hàng ngàn tuổi.v.v.

        Chúng tôi chỉ nêu một số rất ít trường hợp để bạn đọc rõ hơn sự sai lệch về tuổi đời của các vị thần ở các khu di tích (các vấn đề khác chúng tôi không đề cập), mà đại đa số đã được công nhận “Bằng di tích cấp quốc gia” hoặc ghi vào lịch sử địa phương. Điều cơ bản là vào thời Hùng Vương thì những huyện miền duyên hải Bắc Bộ ngày nay, trong đó có Vĩnh Bảo vẫn còn là biển cả hoặc mới hình thành ở khu vực triền hữu sông Luộc mà thôi. Việc đúng sai như thế nào, câu hỏi này giành cho các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử của trung ương và địa phương cũng như Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Việt Nam?  Trong tôi bật ra dòng cảm xúc:

Một thần thờ ở nhiều nơi

Nơi tướng nhà Lý, nơi đời Hùng Vương

Thôn này họ Lý dị thường

Làng kia họ Nguyễn biết phương nào tìm

Buồn kia phủ kín màn đêm

Nỗi đau nhoi nhói con tim cuối mùa?

                                                 NGỌC TÔ