www.tongocthach.vn

Trời se se lạnh, từng đợt heo may nối tiếp nhau về mỗi lúc một dày hơn. Ngước nhìn những cánh rừng bao la trùng điệp, muôn chiếc lá bay là là chạm đất và ngợp cả một không gian màu vàng au tuyệt diệu. Lần trở lại “xứ sở Bạch dương” này đúng vào dịp may mắn đó, muôn gam màu cứ nhấn vào hồn tôi sau hơn hai thập niên đã qua. Ký ức từ xa xưa vọng về, niềm vui lại trào dâng, niềm kiêu hãnh về nước Nga một thời trỗi dậy…

Chuyến tàu đêm từ Matxcơva về Xanh Petecbua vẫn yên ả như ngày nào, trong ga Lêningrat khoảnh khắc phấp phỏng đợi tàu bồn chồn khó tả. Gần nửa đêm chuyến tàu khách đi Xanh- Petecbua vào đường ray số 5, chúng tôi được lệnh lên tàu. Những kỷ niệm xa xưa tái hiện, thời gian đã quá lâu, nay lại được đi trên phương tiện này. Vẫn con tàu như xưa, vẫn đường ray quen thuộc ấy, chúng tôi du hành về cố đô nước Nga, một trong mười thành phố đẹp nhất thế giới.

Trong khoang tàu (cupe) có tôi cùng với Tô Hồng Hải Bí thư Thành ủy Vinh một anh bạn người miền Nam và đặc biệt còn một thanh niên người Latvia, tóc vàng, dáng cao lớn, khỏe mạnh. Anh em trong cupe nhanh chóng tìm được tiếng nói chung, hỏi han về tình hình kinh tế, chính trị xã hội, đất nước, con người, gia đình khi Latvia gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và bao nhiêu chuyện khác nữa…

Con tàu bồng bềnh ru chúng tôi vào giấc ngủ từ lúc nào không biết, tang tảng sáng đã đưa đoàn đến ga Matxcova tại Xanh - Pêtcbua. Mấy anh em Việt Nam được Công ty Dịch vụ Du lịch tư nhân người Việt Nam đón và dẫn về nhà nghỉ. Tuy không phải là khách sạn, nhưng nhà nghỉ nơi đây cũng đủ những tiện nghi tối thiểu cho khách. Thời gian có hạn nên các công việc đều thực hiện theo đúng lịch trình. Ngay gần chỗ ở là một nhà hàng Việt Nam “Sàigòn Restauran” của Công ty Dịch vụ Du lịch này, không gian tuy nhỏ nhưng ấm cúng, trang trí rất Việt Nam. Hàng ngày chúng tôi điểm tâm sáng và ăn tối tại đây, lượng khách Nga vào nhà hàng rất đông, họ đến để được thưởng thức ẩm thực và âm nhạc Việt Nam.

Nhìn lại lịch sử thành phố này ta thấy, Xanh Petecbua là cố đô của Nga, cách Matxcơva khoảng 600km, thành phố du lịch với những công trình xây dựng nổi tiếng thế giới, nằm cạnh vịnh Phần Lan thuộc vùng biển Ban Tích với diện tích tổng thể 1439km2 và 5 triệu rưỡi dân (2005). Cái tên Xanh Petecbua có nghĩa là thành phố của Thánh Phero, đến năm 1914 được đổi tên là Petrograd và năm 1924 sau khi Lê nin mất đổi thành Leningrat. Vào đầu thập niên 90 thế kỷ 20 khi Liên Xô sụp đổ, một cuộc trưng cầu dân ý được tiến hành và thành phố lại trở về tên cũ của nó là Xanh Petecbua. Nơi đây có 41 trường Đại học, 170 viện nghiên cứu, trên 2000 thư viện và nhiều công trình văn hóa khác. Trong đó phải kể đến nhà hát Marina có phòng hoà nhạc nổi tiếng thế giới được thành lập từ 1862…

Là một thành phố hấp dẫn du lịch thứ 8 thế giới được Tổ chức UNESCO công nhận, với hệ thống kênh đào chằng chịt cùng những cây cầu cổ kính bên trên, năm 2004 đã đón 3.4 triệu du khách đến từ các nước trên thế giới. Đến với Xanh Petecbua có thể nói bất cứ một danh lam thắng cảnh nào cũng đều ấn tượng, hành khách không thể nào quên. Những điểm chúng tôi qua chỉ là những nét đặc trưng của thành phố cổ này mà thôi.

Đầu tiên chúng tôi được thăm pháo đài Peter & Paul, xây năm 1703, bề dày bức thành trên 20 m với Thánh đường cùng tên, bên trong là các lăng mộ của gia tộc Sa Hoàng, được trang trí cầu kì và bắt mắt. Trong đó có một số lăng mộ mới được đưa về sau khi Liên Xô tan rã. Bên cạnh pháo đài là tượng Pie Đại Đế bằng đồng với kích thước bằng kích thước thật của Người (Pie Đại Đế cao trên 2m), nằm trên khuôn viên bên bờ sông Neva thơ mộng, bên kia là Cung điện Mùa Đông tráng lệ.

Bạn có thể thấy người Nga theo Đạo giáo chính thống, Cha đạo rất có uy tín và quyền lực trong đời sống chính trị xã hội của đất nước. Tại đây có rất nhiều nhà thờ và mỗi nhà thờ đều mang một dáng vẻ khác nhau, mỗi một nhà thờ là một lâu đài kiến trúc độc đáo mang phong cách Nga. Không chỉ với dáng vẻ bên ngoài mà kiến trúc bên trong cũng thật đặc biệt, hơn thế nữa phần nội thất còn là những tác phẩm hội họa, những bức tượng, bức tranh tuyệt mỹ của các danh họa tài ba trên thế giới. Điển hình là nhà thờ Thánh Isaac là một bảo tàng kiến trúc nghệ thuật nổi tiếng của Xanh Petecbua. Đây là nhà thờ cao thứ 4 thế giới (101m) với 3000 bức tranh được ghép từng mảnh đá vào nhau với mái vòm dát bằng vàng thật (khoảng 100kg) ở độ cao 100m với 112 cột lớn mang dáng dấp kiến trúc châu Âu thế kỷ 18, 19.

Đến Xanh Petecbua khách du lịch, ai cũng đến Cung điện Mùa Đông, đây là một Cung điện có một không hai trên trái đất này với nối kiến trúc hoàn toàn theo kiểu Nga. Chỉ những bức tượng tạc bằng đá ta thấy những nét tinh xảo, tài hoa của các nghệ nhân và đã cảm phục công trình này thế nào rồi. Sau bao năm xây dựng đến năm 1762 được hoàn thành và từ đó trở đi nó được trùng tu, mở rộng nhiều lần, đây là nơi trị vì của các triều đại Sa Hoàng. Cung điện Mùa Đông tọa lạc trên một vùng đất tuyệt vời cạnh sông Nê Va. Với một diện tích tương đối lớn và điều đặc biệt trải qua bao cuộc chiến tranh, chính quyền và nhân dân nơi đây vẫn giữ nguyên được những gì mà Cung điện này sẵn có. Qua đây bạn mới hiểu biết thêm về đời sống văn hóa, tinh thần của tầng lớp Sa Hoàng Nga, họ là những người sành điệu về mọi mặt. Có thể nói chỉ có sử sách mới ghi lại được chân dung của con người, nhưng những bức họa nghệ thuật nơi đây mới ghi lại được sự sống động, hình ảnh thật về các Sa Hoàng nước Nga xa xưa. Nơi đây có thể nói là một pho lịch sử vô cùng quý giá diễn tả đời sống vật chất và tinh thần của các Vua chúa nước Nga.

Đặc biệt nơi đây có Bảo tàng tranh Hermitage, có lẽ không đâu trên trái đất này lại có một khối lượng tranh đồ sộ và quý hiếm đến như vậy. Những bức họa, những trường phái tranh của tất cả các danh họa nổi tiếng trên thế giới đều có, có những bức giá trị hàng trăm triệu đô la Mỹ. Tổng quãng đường trong Cung điện Mùa đông dài tới 22km với gần 3 triệu hiện vật là những bức tượng điêu khắc, các bức hội họa của các họa sĩ nổi tiếng trên thế gian này. Còn nếu xem tỷ mỉ theo tính toán phải mất 16 năm ròng rã mới hết.

Xe đưa chúng tôi theo hành trình về phía Vịnh, đoàn đi qua nhiều công trình nổi tiếng như Viện Quân sự Hải Quân, Khu biệt thự của Tổng thống… và cuối cùng với quãng đường cách xa trung tâm thành phố khoảng 50km, nằm ẩn mình bên Vịnh Phần Lan mềm mại duyên dáng có một công trình tuyệt diệu đó là Cung điện Mùa hè, được xây dựng từ năm 1714 theo ý tưởng của Pie Đại Đế. Quần thể này được chia ra làm 3 phần: Cung Pie, hạ viên và thượng viên. Phần hạ viên có khoảng 150 đài phun nước với hơn 2000 vòi phun mạ vàng và thác nước. Người ta thiết kế theo quy tắc bình thông nhau nên không cần máy bơm nước mà vòi phun vẫn hoạt động tốt. Nối liền Cung Pie và vịnh Phần Lan là một kênh dẫn nước thẳng tắp, được bố trí những đài phun nước phủ vào lòng kênh tựa như bức màn rủ thật thơ mộng, hai bên là cánh rừng bạch dương đang mùa thay áo, gợi cho du khách những cảm giác tuyệt vời.

Trước cửa lâu đài giữa lòng kênh oai phong là bức tượng thần Samson đang giao chiến với sư tử theo điển tích của thần thoại Hi Lạp. Đây là bức tượng đẹp, mỗi một bức tượng ở đây đều gắn với những điển tích cổ với những nét điêu khắc tinh vi, cách tạo hình hoàn hảo, được bố trí hài hoà khắp cung điện, làm cho không gian ở đây như chìm vào trong huyền ảo. Trong thời gian chiến tranh thế giới lần II, Cung điện Mùa Hè, Cung điện Katerina bị tàn phá nặng nề, nhưng sau chiến tranh và những năm đầu thế kỷ 21 được chính quyền và nhân dân Nga đã ra sức tôn tạo, khôi phục lại những gì đã bị tàn phá, mất cắp…

Khi đến cố Đô bạn không thể quên tới thị trấn Puskin (thuộc Xanh Petecbua), nơi cách xa trung tâm Xanh Petecbua 29 km về phía Nam, trước kia là Hoàng Thôn, nơi dạy dỗ, đào tạo con cháu Sa Hoàng và có Cung điện Katerina lộng lẫy. Vào năm 1937 kỷ niệm 100 năm ngày mất của Đại thi hào Puskin, mảnh đất gắn liền với thời niên thiếu và những thăng trầm về cuộc đời và sự nghiệp của “mặt trời thi ca” nước Nga, Nhà nước Liên Xô đã đặt tên cho nơi đây là quận Puskin và bây giờ là thành phố Puskin.

Chúng tôi đến đây thì trời đã vào thu, cả Xanh Petecbua chìm đắm trong sắc vàng Lêvitan, một mùa thu nồng nàn và lãng mạn. Nếu phóng tầm mắt ra xa bạn cảm nhận thấy nơi đây là một miền quê yên ả, mộng mơ, kiêu sa, lộng lẫy bởi những phố nhỏ bao quanh, như những câu chuyện cổ tích trong mơ với những hàng cây và thảm cỏ hai bên đường trải dài hun hút. Tôi cảm thấy rằng: mảnh đất nơi đây được dát vàng, một màu vàng đẹp đến nao lòng chỉ ở Nga mới có. Thi thoảng lại có những chiếc lá khô hoặc nâu sẫm nó càng tô thêm vẻ đẹp của những gam màu đột phá. Trên con đường ngoằn nghèo du khách không thể quên đến thăm công trình văn hoá ở đây, đó là Cung điện Katerina, công trình kiến trúc vào bậc nhất châu Âu thế kỷ 18, một cung điện có một không hai trên hành tinh này. Chỉ cần nói về diện tích tổng thể 1000ha (bằng 2 lần thành phố Huế) ta đã thấy quy mô và tầm cỡ của công trình này thế nào rồi. Những bức tượng bằng đá cẩm thạch nằm phân bổ khắp công viên, những sắc hoa muôn màu, những cây cầu trữ tình lãng mạn nối những hồ nước vào nhau… tạo nên một không gian đẹp như tranh, như đưa ta vào trong câu chuyện cổ tích.

Chúng tôi được hướng dẫn viên du lịch dẫn vào thăm cung, mọi người phải gửi áo khoác ở ngoài và giày dép được xỏ thêm bao ni non, chống bẩn, xước nền nhà. Cung điện gồm ba tầng, tầng 2 và tầng 3 là những nơi hành khách được chiêm ngưỡng kỹ. Từng cầu thang, hành lang của cung đều được bố trí rất hài hoà với những hoa văn độc đáo. Khi vào phòng khách ta có thấy mình đang lạc vào một thế giới ảo huyền với những nét kiến trúc kiểu Marốc và toàn bộ những đường nét, cột trụ được mạ vàng. Trông rất nghiêm trang, lộng lẫy và đài các. Hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, chúng tôi thăm các phòng của Cung, nhìn chung kiểu kiến trúc trong các phòng đều khác nhau, cách bố trí cũng khác nhau. Tất cả các lò sưởi trong phòng cũng bố trí rất bắt mắt và đều được ghép bằng sứ Hà Lan hoặc Trung Hoa của những thế kỉ thời đó. Tất cả các bức tranh tại đây đều là những bức hoạ nổi tiếng của những danh hoạ tài ba nhất thế giới cùng thời. Có thể nói phòng hổ phách là phòng được quý khách đặc biệt quan tâm, có sức thu hút, hấp dẫn nhất. Được biết những phòng được bọc vàng, bọc bạc cũng chẳng thấm gì về giá trị với phòng hổ phách. Phòng này có gốc tích từ năm 1716 trên đường công du sang Pháp, Pie Đại Đế có cuộc gặp lịch sử với Hoàng Đế Phổ Fridrich Villgelm Đệ Nhất tại Gabelbeg và Hoàng Đế nước Phổ đã trao tặng cho Pie Đại Đế phòng hổ phách, biểu hiện quan hệ lịch sử và đánh dấu mối quan hệ đặc biệt Nga - Phổ. Đầu tiên được trang trí tại Cung điện Mùa Đông, sau được chuyển về đây. Nhưng trong chiến tranh thế giới lần 2, Cung điện Katerina bị tàn phá, đặc biệt là phòng hổ phách. Đến năm 2003 người ta mới làm lại theo nguyên trạng ban đầu và mở cửa cho du khách vào chiêm ngưỡng. Nếu thăm kỹ lưỡng toàn cảnh cung điện này có lẽ phải mất rất nhiều thời gian, nhưng qua đây ta có thể nhận thấy rằng giá trị nghệ thuật của Cung là không thể có gì so sánh được. Sau đó chúng tôi được tiếp tục thăm quan một số điểm của nơi này và thăm tượng đài Puskin, “mặt trời thi ca” của nước Nga. Khi trưng cầu dân ý về người có công lao lớn nhất với nước Nga nhân dịp kỷ niệm 300 năm ngày thành lập Xanh Petecbua, người ta nói: người có công lao lớn nhất là Pie Đại Đế và thứ 2 là Đại thi hào Puskin. Tên tuổi của hai người gắn bó với lịch sử hình thành và phát triển của Xanh Petecbua, cố đô nước Nga.

Sau khi thăm thành phố Puskin chúng tôi quay về thăm một số danh lam thắng cảnh khác trong Xanh Petecbua, ở bất cứ công trình nào ta cũng cảm nhận thấy ở đây có những nét riêng của nó. Về kiến trúc không một công trình nào giống công trình nào, công trình nào cũng đều vĩ đại và tạo hưng phấn cho du khách khi đến thăm. Đến tối chúng tôi đi xem đài phun nước được chiếu tia sáng la de tuyệt vời, một nét đẹp văn hoá chỉ có ở những năm 2000 tại dòng sông Neva thơ mộng trước Cung điện Mùa Đông. Đến quá nửa đêm thì 22 cây cầu bắc qua sông Neva đều đồng loạt cất lên cho tàu bè qua lại, cắt đứt sự qua lại của bên này thành phố và bên kia thành phố. Trên dòng sông Neva lại tấp nập tàu bè, phương tiện hoạt động giao thông thuỷ được hoạt động hết công suất.

Đứng ở bên bờ sông về phía trung tâm thành phố chúng tôi dùng máy quay phim, máy chụp ảnh ghi lại những giây phút có một không hai này thật ấn tượng cho những người lần đầu được chiêm ngưỡng cảnh tượng này. Cách đây hơn 20 năm tôi đã có dịp thưởng thức những khoảnh khắc thú vị này rồi và còn thú vị hơn bởi thời gian ấy đang diễn ra lễ hội đêm trắng. Vào những ngày cuối tháng 6, chỉ có ở nơi đây mới có ngày hội đêm trắng, mọi người đổ ra hai bên bờ sông Neva. Mặt trời không bao giờ tắt vào thời gian này, không gian nơi đây huyền diệu, con người và thiên nhiên đều thơ mộng. Đây cũng là tiền đề cho việc phát triển du lịch ở Xanh Petecbua cũng như tại Liên bang Nga.